Sống chậm không có nghĩa là dừng lại

Trong một xã hội mà ai cũng có thể nhìn thấy cuộc sống của người khác chỉ bằng vài cú chạm trên màn hình, cảm giác “mình đang chậm hơn” dường như trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Người này thăng chức, người kia khởi nghiệp, người khác lại khoe những chuyến đi, những khóa học mới hay những cột mốc tài chính đáng ngưỡng mộ. Giữa dòng thông tin liên tục ấy, không ít người tự đặt mình vào một cuộc đua không có vạch đích.

Làm việc nhiều hơn, học thêm một kỹ năng, nhận thêm dự án, tranh thủ cả những khoảng thời gian vốn dành cho nghỉ ngơi… bận rộn dần trở thành một cách để chứng minh giá trị bản thân. Nhưng khi lịch trình được lấp đầy mà tâm trí không còn khoảng trống, sự cố gắng rất dễ chuyển thành quá tải.

Đó cũng là lúc “sống chậm” bắt đầu được nhiều người tìm đến như một cách điều chỉnh lại nhịp sống. Tuy nhiên, sống chậm không phải là bỏ việc, từ bỏ tham vọng hay nằm yên mặc cuộc đời trôi qua. Nếu hiểu một cách đơn giản, đây là việc chủ động lựa chọn tốc độ phù hợp với mình, thay vì liên tục chạy theo nhịp độ do công việc, mạng xã hội hay kỳ vọng của người khác tạo ra.

Khi bận rộn không còn đồng nghĩa với hiệu quả

Cuộc sống hiện đại mang đến rất nhiều cơ hội, nhưng cũng đi kèm áp lực phải không ngừng tiến lên. Nỗi sợ bị bỏ lại phía sau khiến nhiều người trẻ quen với việc luôn phải làm một điều gì đó. Ngay cả nghỉ ngơi đôi khi cũng phải được biến thành một hoạt động “có ích”: đi du lịch để có trải nghiệm, tập thể thao để cải thiện bản thân, học thêm để nâng cấp năng lực.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh – chuyên gia tâm lý, nhiều người đang sống quá vội vã, liên tục chạy đua để khẳng định giá trị bản thân nhưng bên trong lại cảm thấy trống rỗng. Khi cường độ sống vượt quá khả năng phục hồi, stress, lo âu, mất động lực và cảm giác kiệt quệ có thể xuất hiện.

Vấn đề nằm ở chỗ, bận rộn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với năng suất. Một người có thể dành 12 tiếng cho công việc nhưng phần lớn thời gian ở trong trạng thái mất tập trung, mệt mỏi hoặc chỉ cố hoàn thành mọi thứ vì áp lực. Trong khi đó, một khoảng nghỉ đúng lúc đôi khi lại giúp đầu óc minh mẫn hơn và quay lại công việc với hiệu quả cao hơn.

Vì vậy, sống chậm không nhất thiết là làm ít đi. Quan trọng hơn, đó là làm có chọn lọc hơn.

Sống chậm: ưu điểm là lấy lại quyền kiểm soát, nhưng cũng có những “cái bẫy”

Điểm tích cực lớn nhất của sống chậm là giúp mỗi người có cơ hội quan sát lại chính mình. Khi không còn bị cuốn liên tục vào công việc và các mục tiêu, chúng ta có thời gian để tự hỏi: Điều gì thực sự quan trọng? Mình đang cố gắng vì điều gì? Và liệu cuộc sống hiện tại có đang khiến mình hạnh phúc?

Theo Thạc sĩ Lê Thị Khuyên, Trường Đại học Hoa Sen TP.HCM, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như dành vài phút tập trung vào hơi thở, dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên, hoặc thực hành lòng biết ơn trước khi ngủ. Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này giúp tâm trí có cơ hội quay về với hiện tại thay vì liên tục bị kéo đi bởi những lo lắng về tương lai.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh cũng gợi ý việc thiết lập những mục tiêu quan trọng trong ngày, cân bằng giữa công việc và giải trí, vận động nhẹ nhàng cũng như dành thời gian kết nối với người thân.

Tuy nhiên, sống chậm cũng có thể trở thành một cái cớ nếu bị hiểu sai. Có sự khác biệt giữa việc chủ động giảm tốc để phục hồi và lựa chọn hướng đi, với việc trì hoãn mọi thứ vì sợ khó khăn hoặc mất động lực trong thời gian dài.

Một người quyết định nghỉ vài tháng để nhìn lại con đường nghề nghiệp, học một kỹ năng mới hoặc tái tạo năng lượng vẫn đang tiến về phía trước, chỉ là theo một nhịp độ khác. Nhưng nếu “sống chậm” trở thành lý do để né tránh trách nhiệm, không đưa ra quyết định và mặc kệ những vấn đề cần giải quyết, sự chậm lại có thể biến thành trạng thái trì trệ.

Đây cũng là nhược điểm lớn nhất của xu hướng sống chậm khi được lý tưởng hóa trên mạng xã hội. Hình ảnh những buổi sáng thong thả, cà phê, cây xanh, đọc sách hay những chuyến đi chữa lành có thể tạo cảm giác rằng sống chậm là một cuộc sống không áp lực. Nhưng trên thực tế, áp lực tài chính, công việc và trách nhiệm gia đình vẫn tồn tại. Không phải ai cũng có điều kiện để “bỏ phố về quê” hay tạm dừng công việc trong một thời gian dài.

Có lẽ vì vậy, sống chậm không nên được hiểu như một phong cách sống xa xỉ, mà có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ: bớt kiểm tra điện thoại trong bữa ăn, không biến mọi khoảng thời gian rảnh thành một nhiệm vụ, dành vài phút để nghỉ giữa các công việc hoặc học cách từ chối những việc không thực sự cần thiết.

Suy cho cùng, cuộc sống không phải lúc nào cũng cần đi thật nhanh. Cường độ làm việc cũng không phải thước đo duy nhất của thành công. Đôi khi, việc dừng lại một chút không khiến chúng ta tụt lại phía sau, mà giúp nhìn rõ mình đang đi đâu.

Sống chậm, theo nghĩa tích cực nhất, không phải là bước ra khỏi cuộc đua để đứng yên. Đó là quyền được lựa chọn tốc độ của riêng mình. Khi biết lúc nào cần tăng tốc, lúc nào cần nghỉ ngơi và điều gì thực sự đáng để theo đuổi, mỗi bước đi có thể chậm hơn, nhưng cũng vững vàng và bền bỉ hơn.

Xem chia sẻ của các chuyên gia về chủ đề Sống chậm tại chương trình Câu Chuyện Cuộc Sống