Bài nổi bật
Đầu năm học, phụ huynh cảnh giác loạt chiêu lừa đảo mạo danh nhà trường, công an
Từ “học bạ điện tử” đến thông báo “phạt nguội”, kẻ gian liên tục biến những thủ tục quen thuộc thành cái bẫy để đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng và tiền của người dân. Đầu năm học, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Mạo danh nhà trường, đánh vào tâm lý lo cho con
Mỗi dịp năm học mới bắt đầu, nhu cầu cập nhật hồ sơ, học bạ, thông tin học sinh hay tham gia các hoạt động của trường lại tăng lên. Đây cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo có thể lợi dụng để giả danh giáo viên, nhân viên nhà trường hoặc cán bộ giáo dục, tiếp cận phụ huynh qua điện thoại, Zalo, SMS và các nền tảng trực tuyến.
Trong chương trình Lời Cảnh Báo đã chia sẻ một trong những thủ đoạn đáng chú ý là mạo danh nhà trường để hướng dẫn phụ huynh làm “học bạ điện tử”. Người gọi thường cung cấp chính xác một số thông tin như họ tên học sinh, tên trường, lớp hoặc giáo viên để tạo cảm giác đáng tin cậy. Sau đó, phụ huynh được yêu cầu kết bạn Zalo với một tài khoản được giới thiệu là giáo viên hoặc nhân viên nhà trường, rồi thực hiện các bước theo hướng dẫn.
Trường hợp của chị N.T.A.T (TP.HCM) cho thấy thủ đoạn có thể diễn ra rất nhanh. Chị nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là nhân viên trường học, yêu cầu kết bạn Zalo với một người được giới thiệu là “thầy Tuấn” để làm học bạ điện tử. Do trước đó đã nghe thông tin về việc số hóa học bạ và người gọi nắm được những thông tin liên quan đến con, chị không nghi ngờ.
Sau đó, đối tượng hướng dẫn chị tải một ứng dụng giả mạo và thực hiện thao tác quét mã QR. Thậm chí, kẻ gian còn yêu cầu chị dùng thẻ Căn cước che một phần màn hình khi thực hiện thao tác nhằm tạo cảm giác đây là quy trình bảo mật. Chỉ sau một thời gian ngắn, tiền trong hai tài khoản ngân hàng của chị đã bị chiếm đoạt.
Theo các chuyên gia, điểm chung của những kịch bản này là tạo cảm giác “đây là thủ tục của nhà trường” và thúc ép phụ huynh hoàn thành ngay. Khi đang tập trung vào việc giải quyết vấn đề liên quan đến con, nhiều người dễ bỏ qua những dấu hiệu bất thường như tài khoản Zalo không chính thức, ứng dụng lạ hoặc yêu cầu cung cấp thông tin tài chính.
TS. Phạm Thị Thúy, chuyên gia xã hội học, cho rằng các đối tượng thường cố tình tạo áp lực về thời gian để khiến nạn nhân hành động theo cảm xúc thay vì kiểm chứng thông tin. Với phụ huynh, tâm lý lo lắng cho con càng khiến cách tiếp cận này dễ phát huy tác dụng.
Vì vậy, khi nhận được yêu cầu liên quan đến hồ sơ, học phí, học bạ hay các thủ tục đầu năm học, phụ huynh nên chủ động xác minh với giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường qua kênh liên lạc chính thức. Không nên tải ứng dụng, quét mã QR hoặc cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng chỉ vì một cuộc gọi hoặc tin nhắn tự xưng là cán bộ nhà trường.
“Phạt nguội”, thông báo giả và những cái bẫy ngoài trường học
Không chỉ nhắm vào các thủ tục giáo dục, kẻ gian còn tận dụng nhiều vấn đề quen thuộc trong cuộc sống để tiếp cận người dân. “Phạt nguội” là một ví dụ.
Thông qua SMS, Zalo, email hoặc cuộc gọi, các đối tượng có thể tự xưng là công an, thông báo người nhận có vi phạm giao thông qua camera và yêu cầu truy cập đường link để kiểm tra hoặc nộp phạt. Một số trường hợp còn đe dọa tước giấy phép lái xe, xử lý hình sự nếu không thực hiện ngay.
Đáng chú ý, đường link được thiết kế với giao diện, màu sắc và logo tương tự các cổng dịch vụ công, khiến người dùng khó nhận biết website giả mạo. Sau khi truy cập, nạn nhân có thể bị yêu cầu nhập thông tin căn cước, tài khoản ngân hàng hoặc mã OTP.
Anh N.T.H (TP.HCM) từng trở thành nạn nhân của thủ đoạn này. Sau khi nhận tin nhắn thông báo vi phạm, do lo lắng anh truy cập đường link để kiểm tra và làm theo hướng dẫn trên trang web. Chỉ vài phút sau, tài khoản ngân hàng của anh bị trừ gần 20 triệu đồng.
PGS.TS Luật học Bùi Kim Hiếu, Trường Đại học Gia Định, nhận định mục tiêu của các đối tượng không chỉ dừng ở việc chiếm đoạt tiền mà còn có thể là thu thập thông tin cá nhân, dữ liệu tài khoản và thông tin định danh để tiếp tục thực hiện các hành vi lừa đảo khác.
Trong khi đó, ThS. Lưu Hoàng Nhân, chuyên gia kỹ năng sống, cho rằng thủ đoạn cốt lõi của nhiều vụ lừa đảo là khiến nạn nhân sợ hãi và phải hành động ngay. Khi bị đặt vào trạng thái hoảng loạn, người dùng thường ít có thời gian kiểm tra nguồn thông tin hoặc nhận ra những dấu hiệu bất thường.
Đặc biệt, sau khi bị mất tiền, nạn nhân còn có nguy cơ rơi vào “vòng lừa đảo thứ hai”. Kẻ gian có thể tiếp tục giả danh nhân viên ngân hàng, công an hoặc đơn vị hỗ trợ, hứa hẹn giúp lấy lại tiền rồi yêu cầu cung cấp thêm thông tin hoặc chuyển thêm tiền.
Để tránh trở thành nạn nhân, phụ huynh và người dân nên áp dụng nguyên tắc 3 không: không vội tin, không bấm link lạ và không cung cấp thông tin bảo mật. Các thông tin liên quan đến nhà trường cần được xác minh trực tiếp với giáo viên hoặc nhà trường qua kênh chính thức. Với các thông báo từ cơ quan chức năng, người dân cũng nên tự truy cập website, ứng dụng chính thức hoặc liên hệ cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra, thay vì sử dụng đường link được gửi trong tin nhắn.
Trong trường hợp đã lỡ cung cấp thông tin hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, lưu lại tin nhắn, số điện thoại, đường link và các bằng chứng liên quan, đồng thời trình báo cơ quan công an. Quan trọng hơn, không tiếp tục làm theo hướng dẫn của những người tự xưng là “nhân viên hỗ trợ lấy lại tiền”.
Đầu năm học là thời điểm phụ huynh phải xử lý nhiều thông tin cùng lúc. Chính tâm lý muốn giải quyết nhanh các vấn đề liên quan đến con có thể trở thành điểm yếu để kẻ gian khai thác. Bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến tiền bạc, tài khoản, mã OTP, cài ứng dụng hoặc quét mã QR đều cần được kiểm chứng độc lập trước khi thực hiện.
