Khỏe - đẹp
Thấy đỡ bệnh rồi tự ngưng thuốc: Vì sao thói quen này có thể gây hại?
Uống thuốc được vài ngày, thấy hết sốt, giảm đau hoặc cơ thể khỏe hơn, nhiều người có xu hướng ngưng thuốc vì cho rằng bệnh đã khỏi. Với một số người, lý do còn đến từ nỗi lo tác dụng phụ, tâm lý “thuốc vào người nhiều sẽ hại gan” hoặc đơn giản là muốn tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, việc triệu chứng thuyên giảm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn. Tự ý ngưng thuốc, đặc biệt với những bệnh cần điều trị theo liệu trình hoặc các bệnh mạn tính, có thể khiến việc điều trị sau đó trở nên khó khăn hơn.
Hết triệu chứng chưa chắc bệnh đã khỏi
Chị N.T.H., ở TP.HCM, cho biết mỗi khi bị bệnh, chị thường uống thuốc vài ngày rồi dừng khi cảm thấy khỏe hơn. “Tôi nghĩ là bệnh nhẹ nên chắc là không sao đâu, chứ uống nhiều cũng hại gan”, chị chia sẻ.
Tâm lý này khá dễ gặp: khi cơn đau giảm, hết sốt hoặc các triệu chứng khó chịu biến mất, người bệnh có cảm giác cơ thể đã trở lại bình thường. Trong khi đó, diễn biến của bệnh không phải lúc nào cũng thể hiện hoàn toàn qua cảm giác của người bệnh.
Trong chương trình Lời Cảnh Báo, BSCKI Đặng Thị Thục Nghi, Khoa Nội nhiễm, Bệnh viện Thống Nhất, TP.HCM, cho biết việc các triệu chứng giảm không đồng nghĩa với việc tác nhân gây bệnh đã được loại bỏ hoàn toàn.
Nếu ngưng thuốc sớm trong những trường hợp cần điều trị đủ liệu trình, phần tác nhân gây bệnh còn lại có thể tiếp tục phát triển và khiến bệnh tái diễn.
Đặc biệt, với thuốc kháng sinh, việc sử dụng không đúng chỉ định hoặc tự ý ngừng điều trị có thể góp phần làm gia tăng tình trạng kháng thuốc. Khi nhiễm trùng tái phát, người bệnh có thể cần được đánh giá lại và lựa chọn phương án điều trị khác thay vì tự sử dụng lại đơn thuốc cũ.
Điều này cũng là lý do người bệnh không nên tự quyết định thời điểm dừng thuốc chỉ dựa trên cảm giác “đã khỏe”.
Với bệnh mạn tính, tự ngưng thuốc có thể nguy hiểm hơn
Không chỉ thuốc điều trị các bệnh cấp tính mới dễ bị sử dụng sai cách. Một số người mắc bệnh mạn tính cũng có thói quen uống thuốc khi thấy chỉ số bất thường rồi tự dừng khi cơ thể ổn định.
Anh T.M.K., ở TP.HCM, cho biết anh từng nhiều lần ngắt quãng thuốc điều trị khi thấy huyết áp trở lại bình thường. “Khi thấy người khỏe hơn, huyết áp đã ổn định thì tôi tự ngưng vài bữa vì nghĩ uống thuốc hoài cũng không tốt”, anh nói.
Theo PGS.TS.DS Bùi Thị Hương Quỳnh, Phó Trưởng Khoa Dược, Bệnh viện Thống Nhất, với các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch, việc tự ý ngưng thuốc có thể khiến các chỉ số trở nên mất kiểm soát dù người bệnh chưa cảm nhận ngay triệu chứng bất thường.
Một số biến cố tim mạch nghiêm trọng có thể xảy ra mà không nhất thiết được báo trước bằng những triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc thấy cơ thể khỏe hơn hoặc một chỉ số tạm thời trở về mức ổn định không có nghĩa người bệnh có thể tự quyết định dừng thuốc.
Với nhóm thuốc này, mục tiêu điều trị thường không chỉ là làm người bệnh cảm thấy dễ chịu mà còn kiểm soát các yếu tố nguy cơ trong thời gian dài. Việc thay đổi liều hoặc ngừng thuốc cần được thực hiện theo đánh giá của bác sĩ.
Quên thuốc, gặp tác dụng phụ: Đừng tự xử lý bằng cách bỏ thuốc
Tự ngưng thuốc không phải lúc nào cũng xuất phát từ chủ quan. Có người quên uống, có người gặp tác dụng phụ hoặc lo ngại chi phí điều trị.
Trong những trường hợp này, thay vì tự giảm liều hoặc bỏ thuốc, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để tìm phương án phù hợp. Tùy loại thuốc và tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể thay đổi liều, thời điểm uống, đổi thuốc hoặc điều chỉnh phác đồ.
Với người thường xuyên quên thuốc, PGS.TS.DS Bùi Thị Hương Quỳnh khuyến nghị có thể sử dụng những cách đơn giản như đặt báo thức trên điện thoại, dùng ứng dụng nhắc uống thuốc hoặc hộp chia thuốc theo từng buổi.
Người bệnh cũng nên giữ lại đơn thuốc và danh sách các thuốc đang sử dụng để thuận tiện trao đổi với bác sĩ khi tái khám. Không nên tự mua lại đơn cũ chỉ vì lần trước đã dùng và thấy hiệu quả.
Quan trọng nhất, không phải loại thuốc nào cũng cần uống đến hết theo một nguyên tắc giống nhau. Thời gian và cách sử dụng phụ thuộc vào loại thuốc, bệnh lý, đáp ứng điều trị và chỉ định của bác sĩ. Vì vậy, khi muốn ngưng hoặc thay đổi thuốc, câu hỏi an toàn nhất không phải là “tôi thấy đỡ rồi, có thể ngưng chưa?” mà là “tôi có cần tiếp tục thuốc này và trong bao lâu?”.
Một đợt điều trị kết thúc khi người bệnh được đánh giá là đã hoàn thành mục tiêu điều trị, chứ không đơn thuần khi các triệu chứng khó chịu biến mất. Việc dùng thuốc đúng chỉ định, theo dõi đáp ứng và chủ động thông báo cho nhân viên y tế khi có vấn đề sẽ giúp hạn chế những rủi ro không đáng có trong quá trình điều trị.
Xem thêm tại đây
Chương trình Lời Cảnh Báo được phát sóng lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.
