Chỉ vài thao tác, người dùng có thể nhập triệu chứng và nhận về danh sách bệnh lý, thuốc cùng liều dùng từ AI. Tuy nhiên, sự tiện lợi này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro nếu người dùng xem chatbot như một “bác sĩ online” và tự mua thuốc theo những gợi ý nhận được.
Ngày càng nhiều người tìm đến AI để tra cứu thông tin sức khỏe. Chỉ cần nhập các triệu chứng như ho, sốt, đau đầu hay nổi ban, chatbot có thể nhanh chóng đưa ra những khả năng về bệnh lý và thậm chí gợi ý một số loại thuốc.
Nguy hiểm từ việc tự kê đơn thuốc, tư vấn sức khỏe bằng AI
Một trường hợp được chia sẻ trong chương trình Lời Cảnh Báo là người bệnh bị đau bụng nhưng vì ngại đến bệnh viện nên đã sử dụng AI để hỏi về tình trạng của mình và dùng thuốc giảm đau theo gợi ý. Cơn đau ban đầu giảm bớt nhưng sau đó nhanh chóng trở nên dữ dội hơn. Khi đến bệnh viện, người này được chẩn đoán viêm ruột thừa.
Việc dùng thuốc giảm đau trước đó có thể khiến các triệu chứng bị che lấp, từ đó làm người bệnh chủ quan hoặc trì hoãn việc đi khám khi đang có một vấn đề cần được xử lý sớm.
Một trường hợp khác liên quan đến trẻ nhỏ. Phụ huynh sử dụng AI để tham khảo hình ảnh họng của con và làm theo đơn thuốc được gợi ý. Sau vài ngày, tình trạng của trẻ không cải thiện mà còn xuất hiện thêm các triệu chứng bất thường. Khi được đưa đến bệnh viện, trẻ được chẩn đoán viêm phế quản.
Theo BS.CKI Đặng Thị Oanh, AI hiện chủ yếu dựa trên việc tổng hợp và xử lý dữ liệu. Công nghệ này không thể thay thế quá trình thăm khám lâm sàng của bác sĩ, cũng không thể thực hiện các xét nghiệm cần thiết để xác định bệnh.
Quan trọng hơn, AI có thể không nắm được đầy đủ những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng thuốc như tiền sử bệnh, tiền sử dị ứng, tuổi, cân nặng, các loại thuốc đang sử dụng hoặc khả năng đáp ứng thuốc của từng người.
Vì vậy, một gợi ý thuốc nghe có vẻ hợp lý trên màn hình chưa chắc phù hợp với cơ thể của người đang sử dụng. Tự dùng thuốc theo AI có thể dẫn đến dùng sai thuốc, sai liều, dị ứng, sốc phản vệ hoặc làm che lấp những dấu hiệu quan trọng của bệnh. Trong một số trường hợp, việc trì hoãn thăm khám còn có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp.
AI vì thế vẫn có thể trở thành một công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách. Người dùng có thể nhờ AI giải thích thuật ngữ y khoa, tổng hợp các triệu chứng đang gặp hoặc gợi ý những câu hỏi cần trao đổi với bác sĩ. Nhưng khi liên quan đến chẩn đoán và kê đơn, quyết định cuối cùng cần thuộc về người có chuyên môn.
Khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường, đặc biệt là triệu chứng kéo dài, diễn tiến nhanh hoặc gây đau dữ dội, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
Công nghệ có thể giúp việc tìm kiếm thông tin sức khỏe trở nên nhanh hơn, nhưng sự tiện lợi không đồng nghĩa với sự chính xác trong điều trị. Đừng để vài phút trò chuyện với chatbot trở thành lý do khiến mình trì hoãn việc đi khám.
Đừng tìm “thuốc tăng trí nhớ” chỉ vì muốn học nhanh, nhớ lâu
Áp lực học tập và công việc khiến không ít người trẻ tìm đến các loại thuốc được quảng cáo với khả năng tăng tập trung, cải thiện trí nhớ hay giúp học nhanh hơn. Thế nhưng, việc sử dụng những sản phẩm này một cách tùy tiện không những chưa chắc mang lại hiệu quả mà còn có thể khiến cơ thể gặp thêm nhiều vấn đề.
Trong chương trình, một số người trẻ chia sẻ việc tìm mua thuốc tăng cường trí nhớ sau khi nhìn thấy quảng cáo về khả năng tập trung và ghi nhớ. Tuy nhiên, thay vì cảm thấy minh mẫn hơn, họ lại gặp các biểu hiện như mất ngủ, căng thẳng, đánh trống ngực và hồi hộp.
Theo BS.CKI Trần Mai Hạnh Tiên, các vấn đề về trí nhớ ở người trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày như thiếu ngủ, chế độ dinh dưỡng mất cân bằng, ít vận động hoặc căng thẳng kéo dài.
Điều này cũng có nghĩa là khi cảm thấy khó tập trung hoặc hay quên, việc đầu tiên không nhất thiết phải là tìm một loại thuốc được quảng cáo là “bổ não”. Thay vào đó, người trẻ có thể nhìn lại chính những thói quen đang duy trì mỗi ngày.
Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung. Căng thẳng liên tục cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin. Trong khi đó, việc ít vận động, ăn uống thiếu cân bằng hay dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội cũng có thể khiến chất lượng cuộc sống và khả năng tập trung bị ảnh hưởng.
Việc tùy tiện sử dụng thuốc cũng tiềm ẩn các tác dụng phụ như đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, lo âu hoặc thay đổi tính tình. Với một số loại thuốc, sử dụng không đúng chỉ định còn có thể dẫn đến lệ thuộc hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan, thận nếu kéo dài.
Thay vì tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng, người trẻ có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản hơn: ngủ đủ và đúng giờ, vận động thường xuyên, ăn uống cân bằng và kiểm soát căng thẳng.
Các loại hạt, đậu, rau xanh đậm và trái cây có thể được bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày, trong khi thức ăn nhanh và các sản phẩm chứa nhiều chất tạo ngọt nên được hạn chế. Việc giảm các chất kích thích, tránh sử dụng những sản phẩm không rõ nguồn gốc cũng là cách để hạn chế những rủi ro không cần thiết.
Bên cạnh đó, giảm thời gian sử dụng mạng xã hội và chủ động kiểm soát căng thẳng cũng có thể giúp não bộ có thêm thời gian nghỉ ngơi.
Nếu tình trạng suy giảm trí nhớ, mất tập trung kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, học tập và sinh hoạt, người trẻ nên tìm đến bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân thay vì tự mua thuốc.
Lời Cảnh Báo phát sóng lúc 19h50 thứ Hai và thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1, do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.