Suy giảm sức khỏe tinh thần ngày càng phổ biến ở nhóm dân văn phòng

Suy giảm sức khỏe tinh thần đang trở thành vấn đề phổ biến ở nhóm lao động văn phòng, khi áp lực công việc, thời gian ngồi lâu và nhịp sống căng thẳng kéo dài. Những dấu hiệu như mệt mỏi tinh thần, căng thẳng, mất động lực thường bị xem nhẹ, nhưng lại âm thầm ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống.

 “Mệt nhưng không biết mình đang mệt vì gì.” Đó là câu mình nghe rất nhiều trong các buổi trao đổi với nhân viên văn phòng – những người không đau ốm rõ rệt, vẫn làm việc đều đặn, nhưng tâm trí cứ mờ dần. Đây không chỉ là “giai đoạn căng thẳng tạm thời” – đó là tiếng chuông cảnh báo cho sức khỏe tinh thần đang suy giảm.

Tình trạng suy giảm sức khỏe tinh thần lan rộng trong nhân viên văn phòng

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 15% người trong độ tuổi lao động toàn cầu bị rối loạn sức khỏe tinh thần – chỉ tính riêng trong hệ thống lao động. Ngoài ra, mỗi năm có khoảng 12 tỉ ngày làm việc bị mất do trầm cảm và lo âu, gây thiệt hại tới hơn 1 nghìn tỷ USD năng suất lao động trên toàn thế giới.

Một khảo sát độc lập gần đây cho thấy tới 74% nhân viên cảm thấy sức khỏe tâm lý của họ bị ảnh hưởng tiêu cực bởi môi trường làm việc, với khoảng 80% báo cáo cảm thấy stress tại nơi làm việc và burnout tăng từ 43% năm 2022 lên tới 62% năm 2023 ở Mỹ.

Trong khi đó, một nghiên cứu riêng khác cũng chỉ ra rằng 36-43% nhân viên tin rằng công ty của họ hỗ trợ tốt về stress, nhưng thực tế đa số cảm thấy chưa được thỏa đáng. Khoảng 37% nhân viên gặp stress liên tục dẫn tới lo âu hoặc trầm cảm.

Một khảo sát gần đây của Bộ Y tế và UNICEF cho thấy hơn 40% người trong độ tuổi lao động tại Việt Nam đã trải qua các triệu chứng stress hoặc lo âu trong năm vừa qua – con số này bao gồm cả dân văn phòng, sinh viên, người lao động dịch vụ… và phản ánh áp lực tâm lý khá phổ biến trong đời sống hiện nay. 

Chị Phạm Thuỳ Trang (TP.HCM), chia sẻ: “Ban đầu tôi nghĩ công việc văn phòng khá nhẹ nhàng và ổn định, nhưng sau một thời gian trải nghiệm mới thấy áp lực đến từ deadline, khách hàng và yêu cầu từ sếp, đồng nghiệp. Căng thẳng kéo dài khiến tôi mất ngủ, mệt mỏi, ảnh hưởng rõ rệt đến cả sức khỏe tinh thần lẫn thể chất”. 

Nhận diện suy giảm tinh thần: khi cơ thể và tâm trí “nói thay” bạn

Không phải lúc nào suy giảm sức khỏe tinh thần cũng dễ nhận biết. Nhưng có một số dấu hiệu xuất hiện sớm và lặp lại, đặc biệt ở môi trường văn phòng:

• Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân: Bạn ngủ đủ nhưng vẫn uể oải, thức dậy không thấy khác gì hôm qua.
• Giảm tập trung và ra quyết định: Những việc trước đây dễ dàng giờ trở nên khó khăn hơn — đó chính là ảnh hưởng trực tiếp từ stress mãn tính.
• Cảm xúc thay đổi thất thường: Cáu gắt với đồng nghiệp, hoặc im lặng không lý do — những thay đổi này là mức độ cảm xúc đang bị bào mòn.
• Các triệu chứng thể chất kéo dài: Đau đầu, đau cổ vai gáy, rối loạn giấc ngủ… thường không được nghĩ tới là hệ quả của áp lực tâm lý.
• Burnout – “kiệt sức nghề nghiệp”: không phải một cơn mệt bình thường mà là sự tích tụ của stress không được xử lý, dẫn tới thiếu động lực, mệt lả về cảm xúc và giảm hiệu suất công việc một cách sâu sắc. Có nghiên cứu ghi nhận burnout có thể ảnh hưởng tới tới 80% lực lượng lao động trong một số nghiên cứu độc lập.

Bác sĩ CKII Lâm Minh Hiếu – Đơn vị Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện ĐH Y dược TP.HCM, nêu quan điểm:

“Sức khỏe tinh thần đang là vấn đề phổ biến ở người làm văn phòng do áp lực công việc, mối quan hệ và chỉ tiêu hiệu suất. Dấu hiệu sớm thường là rối loạn giấc ngủ, sau đó là cảm xúc tiêu cực như lo âu, căng thẳng, cáu gắt và né tránh giao tiếp. Khi kéo dài, trạng thái này khiến người lao động mất năng lượng, chán nản và giảm động lực làm việc”.

Chuyên gia Nguyễn Thị Sơn Ca – Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, nhận định rằng: “Áp lực công việc âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần, giống như độc tố tích tụ mỗi ngày. Khi bị dồn nén quá lâu, con người bùng nổ cảm xúc, hoặc rơi vào trạng thái tê liệt, mất động lực làm việc. Vì vậy, các vấn đề như rối loạn lo âu và trầm cảm ngày càng trở nên phổ biến và đáng lo ngại”

Bác sĩ CKII Lâm Minh Hiếu – Đơn vị Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện ĐH Y dược TP.HCM, cho rằng: “Khi sức khỏe tinh thần không ổn, bên cạnh việc tìm đến chuyên gia, tự giúp bản thân là yếu tố quan trọng nhất. Việc này có thể thực hiện trên ba khía cạnh: sinh học, tâm lý và xã hội. Về sinh học, cần duy trì ăn ngủ điều độ, đủ chất và vận động phù hợp để cân bằng nhịp sinh học.

Về tâm lý, nên tham gia các hoạt động giúp giải tỏa cảm xúc tiêu cực và nuôi dưỡng sự yêu thương, chăm sóc bản thân. Về xã hội, việc kết nối, trò chuyện và xây dựng các mối quan hệ nâng đỡ sẽ giúp tạo nguồn năng lượng tích cực và hỗ trợ tinh thần hiệu quả.

Sức khỏe tinh thần cần được nhìn nhận như một phần thiết yếu của cuộc sống, không phải điều có thể xem nhẹ hay trì hoãn. Khi biết lắng nghe bản thân, chủ động chăm sóc và tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc, mỗi người sẽ có nền tảng vững vàng hơn để làm việc hiệu quả, sống cân bằng và bền bỉ hơn trong hành trình dài phía trước.

Vì sao nhân viên văn phòng dễ rơi vào tình trạng này?

1. Áp lực công việc kéo dài

Deadline dồn dập, KPI khó đạt, thiếu kiểm soát công việc — những yếu tố này được WHO liệt kê là một trong những rủi ro tâm lý tại nơi làm việc.

2. Thiếu ý nghĩa & kiểm soát

Khi bạn cảm thấy mình chỉ “làm theo lệnh” hơn là “làm cho mục tiêu”, động lực sẽ cạn dần — điều này là một phần của Burnout được các chuyên gia tâm lý mô tả.

3. Môi trường làm việc độc hại

Phản hồi tiêu cực, quản lý vi mô, cạnh tranh không lành mạnh — tất cả đều góp phần làm gia tăng stress và cảm giác không an toàn.

4. Thiếu ranh giới rõ ràng giữa công việc và đời sống

Môi trường văn phòng hiện đại, đặc biệt khi làm việc từ xa, dễ khiến ngày làm việc kéo dài vô tận.

Làm sao để bảo vệ sức khỏe tinh thần

Để bảo vệ sức khỏe tinh thần, bạn không thể chỉ trông chờ vào một kỳ nghỉ dài. Dưới đây là những cách có thể thực hiện ngay hôm nay.

Thiết lập ranh giới rõ ràng

• Nghĩa là tắt thông báo ngoài giờ, dừng đọc email công việc sau giờ làm.
  
• Đặt giới hạn: “Hôm nay tôi chỉ làm x – hết”.
  
• Điều này giúp não được phục hồi và tránh kiệt sức.

Chăm sóc thể chất 

Thực hiện lối sống lành mạnh, bao gồm: ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày. Vận động 20–30 phút mỗi ngày. Ăn uống cân bằng. Khi cơ thể khỏe, tâm trí mới có năng lượng để đối diện stress.

Xây dựng hệ thống hỗ trợ cảm xúc

• Viết nhật ký để ghi lại cảm xúc mỗi ngày
  
• Chia sẻ với người tin cậy — đồng nghiệp, bạn bè, gia đình
  
• Tìm tới chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu kéo dài không thuyên giảm

Can thiệp chuyên sâu: Nếu bạn gặp tình trang mất ngủ kéo dài, không còn hứng thú với mọi thứ, cảm thấy vô vọng… trong hơn 2 tuần liên tục, đó là lúc nên nói chuyện với chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên môn. Đây không phải dấu hiệu yếu đuối, mà là đến lúc bạn cần phải chăm sóc sức khỏe một cách chuyên nghiệp.

Kết luận

Sức khỏe tinh thần không phải “trạng thái tạm thời” — đó là nền tảng để bạn sáng tạo, kết nối và sống trọn vẹn mỗi ngày. Chúng ta không thể lựa chọn mọi áp lực trong công việc, nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách chăm sóc bản thân theo cách chủ động và có hệ thống — trước khi cơ thể phải hét lên bằng những dấu hiệu mệt mỏi không thể bỏ qua.